Kadına ait infertilite nedenleri nelerdir? Tanı konulması için hangi tetkikleri yaptırmalıyız?

Kadına ait infertilite nedenlerini şöyle sıralayabiliriz;

1. Tüplere veya rahime ait nedenler;
İnfertilite nedenlerinin %35’ini tüplere ait bozukluklar oluşturmaktadır.
Rahim filmi (HSG) çekilmesi tüplere ait bir sorun olup olmadığını anlayabilmek için istediğimiz  bir incelemedir. Rahim ağzından verilen kontrastlı sıvının rahim ve tüplerden geçişi sırasında çekilen bir röntgen filmidir. Tüplerin tıkalı ya da genişlemiş olup olmadığı anlaşılabildiği gibi rahim iç duvarı kaynaklı problemler (yapışıklık, rahim içi perde vb.) veya doğumsal anomaliler de tespit edilebilmektedir.

Rahim kaynaklı problemler açısından ultrason ile yapılan muayene sırasında rahim iç duvarı dediğimiz endometrium ile ilgili şüpheli bir görünüm, polip ya da myom görüntüsü olduğunda; ultrasonografi eşliğinde rahim içine sıvı verilerek rahim içi ultrasonografik olarak görüntülenir. Bu işleme SIS (salin infüzyon sonografisi) adı verilir. İnce bir kateter yardımıyla verilen sıvının etkisi ile rahim iç duvarı kaynaklı myom, polip ve yapışıklıklar değerlendirilir.

Polipler, rahmin en iç tabakasında bulunan dokunun bir bölümünün rahim içi veya rahim ağzına doğru gereğinden fazla büyümesi ile oluşurlar. Myomlar ise rahim kas tabakasından gelişen iyi huylu tümörlerdir. Myomların yerleşim yeri rahim dış duvar, rahim iç duvarı veya rahim içi boşluğu olabilir. Myomlar ve polipler rahim içinde yerleşim yerlerine göre tüpleri veya rahim ağzını kapatarak kısırlığa sebep olabilirler. Diğer yandan büyüklüklerine göre tekrarlayan düşüklerin nedeni olabilirler.

Rahim filminin tüpleri değerlendirmek için yeterli olmadığı durumlarda histeroskopi veya laporoskopi işlemlerinden biri veya bazen ikisi birden yapılabilir. Histeroskopi, rahim içinin gözle görülerek incelenmesini sağlayan bir tür operasyondur. Bu işlemle ucunda kamera ve ışık olan ince bir alet ile rahim ağzından geçilerek rahim içi yapışıklıkların ,perdelerin, poliplerin veya  myomların teşhisi ile aynı anda tedavisi yapılır . Genellikle işlemden 2–4 saat sonra hastamız taburcu olabilmektedir.

2. Yumurtlama Problemleri;
Düzensiz ve anormal yumurtlama, kısırlığı oluşturan nedenlerin yaklaşık %5–25’ ini oluşturur. Normal koşullarda, her ay yumurtalıklardaki olgunlaşmamış yumurtalardan bir tanesi gelişip büyüyerek çatlar ve yumurtlama (ovulasyon) meydana gelir. Anovulasyon yani yumurtlamanın olmaması adet düzensizlikleri ve infertilitenin önemli nedenlerindendir. Yumurtlamanın olup olmadığını anlamak için bazı testler yapılır:
• Ultrason ile yumurtlama takibi
• Serumda progesteron hormon düzeyinin incelenmesi (adetin 19. 21. ve 23. günlerinde)
• Bazal vücut ısısının incelenmesi
• Rahim ağzı mukusunda ipliklenme testi  gibi
Yumurtlama problemi olduğu düşünüldüğü zaman ilaç tedavisi ile yumurtlama sağlanır.  Ovulasyon (yumurtlama) ilaçları alan kadınların %80’ inde düzenli yumurtlama sağlanır ve %50’ sinde ilk 6 uygulama sonrasında gebelik elde edilir.

3. Rahim Ağzı Kaynaklı Problemler;
Nadiren infertilite nedeni rahim ağzı kaynaklıdır. Bu durumda basit bir tedavi yöntemi olan aşılama yöntemini (inseminasyon) kullanarak sorunu çözebiliriz. Aşılama yönteminde özel hazırlama teknikleri ile elde edilen, hızlı hareketli spermler rahim içine enjekte edilir. Üç veya daha fazla aşılama denemesi sonrasında gebelik oluşmazsa IVF (tüp bebek) veya mikroenjeksiyon gibi daha ileri tedavi yöntemlerini öneriyoruz..

4. Karın Zarını İlgilendiren Sorunlar;
Peritoneal (karın zarı) faktör, üreme organlarının veya karın boşluğunun iç yüzeyini saran zardaki sorunlar ile ilgilidir. Bu durumda teşhis koymak için laparoskopik inceleme yaparız. Laparoskopi göbekten ince bir boru ile girilerek karın içinin gözlenebildiği endoskopik (kapalı) bir ameliyattır. Yapılan incelemelerde hiçbir problem tespit edilemeyen çiftlerde laparoskopi ile tüplerin durumu da kesin olarak ortaya konabilir. Açıklanamayan infertilite hastalarında, rahim filmi veya ultrason ile tüplerde belirgin genişleme (hidrosalpenks) tespit edilen ve bu yapıların çıkartılması gereken hastalarda, genellikle laparoskopik inceleme planlanır. Laparoskopi sonrasında hastamız, 4–6 saatlik bir gözlem sonrasında taburcu olur.

5. Açıklanamayan İnfertilite
İnfertil çiftlerin yaklaşık %5–10’unda tüm testler normal bulunmaktadır. Tüm araştırmalara rağmen nedenin ortaya konulamadığı durumda açıklanamayan infertiliteden bahsedilir.  Aşılama tedavisi ile bu durumda başarı şansı deneme başına %10–15 arasındadır. İlk 3–4 denemeden sonra başarı oranı dramatik olarak azalmaktadır. Açıklanamayan infertilite tedavisinde, sınırlı başarılarla aşılama ve ovulasyon indüksiyonu (yumurtlamanın ilaçla uyarılması tedavisi) uygulanabildiği için 3 defa aşılama yapılmış ve gebelik elde edilememiş ise tüp bebek tedavilerine geçilmesini öneriyoruz.